Birleşik Krallık Gelir ve Gümrük İdaresi (HM Revenue & Customs – HMRC), Plastic Packaging Tax (PPT) kapsamında kimyasal olarak geri dönüştürülmüş plastiklerin hesaplanmasında kullanılacak kütle dengesi (mass balance) yaklaşımına ilişkin yeni rehberini yayımladı.
28 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan rehber, 1 Nisan 2027’den itibaren kimyasal geri dönüşüm yoluyla elde edilen plastiklerin geri dönüştürülmüş içerik olarak PPT hesaplamalarına dahil edilmesine yönelik yeni sistemin nasıl uygulanacağını açıklıyor. (GOV.UK)
Yeni uygulama özellikle kimyasal geri dönüşüm teknolojileri kullanan plastik ambalaj üreticileri, ithalatçıları ve bu işletmelerin tedarik zincirlerinde yer alan şirketler açısından yeni sertifikasyon, kayıt tutma ve doğrulama yükümlülükleri getiriyor.
Plastik Ambalaj Vergisinde Kütle Dengesi Yaklaşımı Nedir?
Kütle dengesi yaklaşımı (mass balance approach), kimyasal olarak geri dönüştürülmüş plastik ile virgin plastik gibi farklı hammaddelerin aynı üretim sürecinde birlikte kullanılması durumunda, geri dönüştürülmüş içeriğin belirli nihai plastik ürünlere hesaplama yoluyla tahsis edilmesini sağlayan bir yöntemdir.
Kimyasal geri dönüşüm sonrasında geri dönüştürülmüş ve virgin plastik kaynaklarının nihai üründe fiziksel olarak birbirinden ayrıştırılması her zaman mümkün olmadığından, kütle dengesi sistemi geri dönüştürülmüş içeriğin tedarik zinciri boyunca izlenmesini ve belirli plastik ambalajlara tahsis edilmesini sağlar.
Yeni Kütle Dengesi Sistemi Ne Zaman Uygulanacak?
Yeni düzenleme 1 Nisan 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Bu tarihten itibaren işletmeler, PPT beyannamelerinde kimyasal olarak geri dönüştürülmüş plastiği geri dönüştürülmüş içerik olarak dikkate almak istiyorsa kütle dengesi yaklaşımını kullanmak zorunda olacak.
Kütle dengesi sisteminin kullanılması işletmeler açısından isteğe bağlı olacak. Ancak bu yöntem kullanılmazsa kimyasal olarak geri dönüştürülmüş plastik, Plastic Packaging Tax açısından geri dönüştürülmemiş (virgin) plastik olarak değerlendirilecek.
Kimyasal Geri Dönüştürülmüş Plastik PPT Muafiyetinde Kullanılabilecek
Birleşik Krallık Plastic Packaging Tax sisteminde, gerekli şartları karşılayan ve ağırlık itibarıyla en az %30 geri dönüştürülmüş plastik içeren plastik ambalaj bileşenleri vergi muafiyetinden yararlanabiliyor.
1 Nisan 2027’den itibaren işletmeler, uygun şartları sağlamaları halinde kütle dengesi yöntemiyle tahsis edilen kimyasal geri dönüştürülmüş plastiği de bu %30 geri dönüştürülmüş içerik eşiğinin hesaplanmasında kullanabilecek.
Bu değişiklik, kimyasal geri dönüşüm teknolojilerinin kullanıldığı plastik ambalajların PPT uygulaması açısından daha etkin şekilde değerlendirilmesine olanak sağlayacak.
Yeni Rehber Hangi İşletmeleri Kapsıyor?
HMRC rehberi özellikle:
- Birleşik Krallık’ta kimyasal olarak geri dönüştürülmüş plastik kullanarak plastik ambalaj bileşenleri üreten işletmeleri,
- kimyasal olarak geri dönüştürülmüş plastik kullanılarak üretilmiş ambalaj bileşenlerini Birleşik Krallık’a ithal eden şirketleri,
- kimyasal geri dönüşüm tedarik zincirinde faaliyet gösteren işletmeleri
ilgilendiriyor.
Yalnızca mekanik geri dönüştürülmüş plastik kullanan ve kimyasal geri dönüşüm içeriği beyan etmeyen işletmeler ise bu yeni kütle dengesi uygulamasını kullanamayacak ve mevcut geri dönüştürülmüş plastik hesaplama yöntemlerini uygulamaya devam edecek.
Üçüncü Taraf Sertifikasyonu Zorunlu Olacak
Kütle dengesi yöntemi kullanılarak bir plastik ambalaja tahsis edilen kimyasal geri dönüştürülmüş plastik miktarının, Plastic Packaging Tax için belirlenen asgari gereklilikleri karşılayan bağımsız bir üçüncü taraf sertifikasyon sistemi kapsamında doğrulanması gerekecek.
HMRC, kütle dengesi yaklaşımında kullanılabilecek sertifikasyon sistemleri ve sertifikasyon kuruluşlarının karşılaması gereken minimum gereklilikleri de ayrıca yayımladı.
HMRC sertifikasyon sistemlerini doğrudan düzenlemeyecek. Bununla birlikte PPT kapsamında kanıt olarak kullanılacak sertifikaların, belirlenen asgari standartları karşılayan sistemler tarafından verilmesi gerekecek.
Tedarik Zincirinin Tamamında Sertifikasyon Gerekiyor
Yeni sistemde yalnızca nihai plastik ambalaj üreticisinin sertifikalı olması yeterli olmayacak.
Kimyasal geri dönüşüm sürecinden plastik ambalaj bileşeninin üretiminin tamamlanmasına kadar ilgili tedarik zincirinde yer alan işletmelerin uygun bir sertifikasyon sistemi kapsamında sertifikalı olması gerekecek.
Bir işletmenin tedarik zincirinde gerekli sertifikasyona sahip olmayan bir taraf bulunması halinde, ilgili kimyasal geri dönüştürülmüş plastik miktarı PPT beyannamesinde kütle dengesi yöntemiyle geri dönüştürülmüş içerik olarak gösterilemeyecek. (GOV.UK)
Kütle Dengesi Sisteminde Hangi Kayıtların Tutulması Gerekiyor?
HMRC rehberine göre kütle dengesi yaklaşımını kullanan işletmelerin güçlü bir izlenebilirlik ve dokümantasyon sistemi oluşturması gerekiyor.
İşletmelerin özellikle:
- geçerli sertifikaları,
- her malzeme partisi için attribution declaration belgelerini,
- gerekli durumlarda tesise özgü mass balance kayıtlarını,
- tedarikçi sertifikasyon kontrollerini,
- ilgili tedarik zinciri ve due diligence kayıtlarını
saklaması gerekecek.
Bu kayıtların yazılı veya elektronik formatta 6 yıl süreyle muhafaza edilmesi gerekiyor.
Her Malzeme Partisi İçin Attribution Declaration Gerekiyor
Kimyasal geri dönüştürülmüş plastik içeriğinin tedarik zincirindeki bir işletmeden diğerine aktarılması durumunda, her parti için yeni bir attribution declaration (tahsis beyanı) hazırlanması gerekiyor.
Bu belgeler, ilgili malzemenin kimyasal geri dönüştürülmüş plastik içeriğinin kütle dengesi sistemi kapsamında doğru şekilde hesaplandığını ve aktarıldığını göstermeye yardımcı olacak.
İşletmelerin kendilerine ulaşan attribution declaration belgelerinin eksiksiz ve geçerli olduğunu kontrol etmesi gerekecek. Eksik veya geçersiz belgeler, ilgili plastik içeriğinin PPT muafiyeti kapsamında kullanılmasını engelleyebilir.
3 Aylık Kütle Dengesi Hesaplama Dönemi Uygulanacak
Sertifikasyon için işletmelerin tesis bazında bir kütle dengesi sistemi oluşturması gerekecek.
HMRC’nin minimum sertifikasyon gerekliliklerine göre sistemde 3 aylık bir mass balance accounting period uygulanacak ve bu süre içerisinde herhangi bir noktada negatif bakiye oluşmasına izin verilmeyecek.
Ayrıca işletmelerin süreç kayıplarını dikkate alan tesise özgü dönüşüm faktörlerini uygulaması ve belirli üretim süreçlerinde HMRC tarafından belirlenen tahsis yöntemlerini kullanması gerekecek.
İthalatçılar İçin Gereklilikler Neler?
Birleşik Krallık’a kütle dengesi yöntemiyle kimyasal geri dönüştürülmüş içerik tahsis edilmiş bitmiş plastik ambalaj bileşeni ithal eden şirketlerin her durumda doğrudan sertifikalı olması gerekmeyebilir.
Ancak ithalatçıların:
- tedarik zincirinin gerekli sertifikasyonlara sahip olduğunu doğrulaması,
- tedarikçisinin sertifikasını kontrol etmesi,
- ilgili attribution declaration belgelerini alması ve doğrulaması,
- gerekli kanıtları kayıt altında tutması
gerekiyor.
Ambalaj Üreticileri İçin Ne Anlama Geliyor?
Yeni sistem, kimyasal geri dönüşüm teknolojilerinden yararlanan şirketlerin geri dönüştürülmüş içeriği Plastic Packaging Tax kapsamında değerlendirebilmesini kolaylaştırırken, daha kapsamlı bir tedarik zinciri izlenebilirliği ve belgelendirme sistemi de getiriyor.
Birleşik Krallık pazarına plastik ambalaj sunan şirketlerin 1 Nisan 2027 öncesinde:
- ürünlerinde kullanılan kimyasal ve mekanik geri dönüştürülmüş plastikleri ayırt etmesi,
- tedarik zincirindeki sertifikasyon durumunu değerlendirmesi,
- uygun bir üçüncü taraf sertifikasyon sistemi belirlemesi,
- mass balance hesaplama altyapısını oluşturması,
- attribution declaration süreçlerini hazırlaması,
- gerekli kayıt ve due diligence prosedürlerini uygulamaya alması
önem taşıyor.
HMRC, sistemin uygulanmasına ilişkin daha ayrıntılı rehberleri 2027 yılının başlarında yayımlayacağını da açıkladı. Bu nedenle kimyasal geri dönüşüm kullanan üreticiler, ambalaj şirketleri ve ithalatçıların düzenleyici gelişmeleri yakından takip etmesi gerekiyor. (GOV.UK)