Türkiye’de Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK) kapsamında yürütülen geçici kayıt sürecinde önemli bir aşama tamamlandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan duyuruya göre, 30 Eylül 2026 tarihi itibarıyla 42.000’in üzerinde kimyasal madde kayıt başvurusu Bakanlığa iletildi.
Bakanlığın açıklaması, KKDİK kayıt sürecinin yeni aşamasında tam kayıt dosyalarının hazırlanması, mevcut başvuruların değerlendirilmesi, idari ücretlerin tamamlanması ve kimyasal madde kayıtlarının denetlenmesine yönelik çalışmaların önem kazandığını ortaya koyuyor.
2017 yılında yürürlüğe giren ve Türkiye REACH olarak da bilinen KKDİK Yönetmeliği kapsamında, kimyasal maddelerin yıllık üretim veya ithalat miktarına ve zararlılık sınıflandırmalarına bağlı olarak 31 Aralık 2026, 31 Aralık 2028 ve 31 Aralık 2030 tarihlerinde farklı tam kayıt yükümlülükleri bulunuyor.
Geçici kayıt işlemlerinin tamamlanması, firmaların tüm KKDİK yükümlülüklerini yerine getirdiği anlamına gelmiyor. Kimyasal madde üreticilerinin, ithalatçıların ve Tek Temsilcilerin (Only Representative – OR) tam kayıt süreçlerine yönelik hazırlıklarını sürdürmesi gerekiyor.
KKDİK Nedir ve Kimleri Kapsar?
KKDİK, Türkiye’de kimyasal maddelerin kayıt altına alınmasını, güvenli kullanımına ilişkin verilerin değerlendirilmesini ve insan sağlığı ile çevrenin korunmasını amaçlayan temel kimyasal mevzuat düzenlemelerinden biridir.
Avrupa Birliği’nin REACH Yönetmeliği ile benzer bir düzenleyici yaklaşımı benimseyen KKDİK, Türkiye’de kimyasal madde üreten ve ithal eden firmalara belirli yükümlülükler getiriyor.
Genel olarak yılda 1 ton veya daha fazla kimyasal madde üreten veya ithal eden firmalar, ilgili muafiyetler ve özel hükümler saklı kalmak kaydıyla kayıt yükümlülüğü kapsamında değerlendiriliyor.
Kayıt sürecinde kimyasal maddenin kimliği, kullanım alanları, fizikokimyasal özellikleri, zararlılık bilgileri ve ilgili güvenlilik verileri önem taşıyor.
Yurt dışında yerleşik üreticiler ise Türkiye’deki ithalatçılarının kayıt yükümlülüklerini karşılamak amacıyla Türkiye’de yerleşik bir Tek Temsilci atayabiliyor.
KKDİK Geçici Kayıt Sürecinde 42.000’in Üzerinde Başvuru Yapıldı
Bakanlığın Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre, 30 Eylül 2026 itibarıyla KKDİK kapsamında 42.000’den fazla kayıt başvurusu gerçekleştirildi.
Kayıt işlemlerinin yürütüldüğü Kimyasal Kayıt Sistemi (KKS), süreç boyunca sınırlı sayıdaki teknik aksaklığa rağmen genel olarak hizmet vermeye devam etti.
Bakanlık, kayıt numarası alınamayan dosyalar, sistemin devam eden kullanımı ve tam kayıt hazırlıklarına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
1. Kayıt Numarası Bekleyen Başvurular
Başvurusunu tamamlayan ancak henüz kayıt numarası alamayan firmalar, kayıt numarası düzenleninceye kadar gerekli durumlarda başvuru numarasını kullanabilecek.
Bu uygulama, özellikle teknik nedenlerle kayıt numarası oluşturulamayan başvuruların yönetilmesi açısından önem taşıyor.
Ancak başvuru numarasının geçici olarak kullanılabilmesi, tamamlanmamış bir dosyanın otomatik olarak onaylandığı veya tüm kayıt yükümlülüklerinin karşılandığı anlamına gelmiyor.
2. Kimyasal Kayıt Sistemi (KKS) Açık Kalmaya Devam Edecek
Bakanlık, KKDİK kayıt işlemlerinin yürütüldüğü KKS sisteminin açık kalacağını bildirdi.
Sistem üzerinden aşağıdaki işlemler gerçekleştirilmeye devam edebilecek:
- KKDİK kapsamındaki kayıt başvuruları.
- SEA Yönetmeliği kapsamındaki ilgili bildirim işlemleri.
- Yeni kimyasal maddelere ilişkin kayıt işlemleri.
- Mevcut kayıt dosyalarının güncellenmesi.
- Sistem kaynaklı teknik sorunlar nedeniyle tamamlanamayan başvuruların sonuçlandırılması.
KKS’nin açık kalması, 30 Eylül 2026 tarihli geçici kayıt son tarihinin tüm firmalar için genel olarak uzatıldığı anlamına gelmiyor.
Firmaların kendi başvuru durumlarını ve ilgili yükümlülüklerini ayrıca değerlendirmesi gerekiyor.
3. Geçici Kayıt Dosyalarında Tonaj Güncellemesi
Geçici kayıt dosyalarında tonaj bilgilerini değiştirmek isteyen firmalar için KKS üzerinde teknik geliştirme çalışmaları devam ediyor.
Bakanlık, tonaj güncellemesi yapması gereken firmaların yeni bir duyuru yayımlanana kadar beklemeleri gerektiğini açıkladı.
Üretim veya ithalat miktarlarının doğru belirlenmesi, firmaların hangi tam kayıt tarihine tabi olduğunun tespit edilmesi açısından önem taşıyor.
4. Tam Kayıt İçin Ek Süre Başvuruları
Bakanlık, geçici kaydı tamamlanmış ve 31 Aralık 2026 tarihinde tam kayıt yükümlülüğü bulunan maddeler için ek süre talebinde bulunulmasına yönelik KKS altyapısının hazırlanmakta olduğunu duyurdu.
Başvuru yöntemine ve uygulama koşullarına ilişkin ayrıca açıklama yapılması bekleniyor.
Bu duyuru, 31 Aralık 2026 tarihli tüm kayıt yükümlülüklerinin otomatik olarak ertelendiği anlamına gelmiyor.
5. KKDİK Kayıt Ücretleri ve Dosya Değerlendirmesi
Bakanlık açıklamasına göre kayıt başvurusunda bulunan firmaların ilgili döner sermaye ücretlerini başvurunun gönderilmesini takip eden 15 gün içerisinde ödemeleri gerekiyor.
Ödemeler, Halkbank şubeleri veya mobil bankacılık üzerinden yapılabiliyor.
Kayıt dosyalarının Bakanlık tarafından incelenmesine, ilgili ödemenin tamamlanmasının ardından başlanıyor.
Bu nedenle firmaların yalnızca KKS üzerinden başvuru göndermelerini değil, ödeme ve dosya inceleme durumlarını da takip etmeleri önem taşıyor.
KKDİK Tam Kayıt Takvimi: 2026, 2028 ve 2030 Son Tarihleri
KKDİK Yönetmeliği kapsamında tam kayıt süreleri, kimyasal maddelerin yıllık üretim veya ithalat miktarlarına ve zararlılık sınıflandırmalarına göre belirleniyor.
23 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle tam kayıt tarihleri kademeli olarak yeniden düzenlendi.
31 Aralık 2026: Yüksek Tonajlı ve Belirli Tehlikeli Maddeler
Aşağıdaki maddeler için tam kayıt son tarihi 31 Aralık 2026 olarak belirlenmiştir:
- Yıllık 1.000 ton ve üzerinde üretilen veya ithal edilen kimyasal maddeler.
- Yıllık 100 ton ve üzerinde üretilen veya ithal edilen ve Sucul Akut 1 (H400) veya Sucul Kronik 1 (H410) olarak sınıflandırılan maddeler.
- Yıllık 1 ton ve üzerinde üretilen veya ithal edilen ve Kanserojen, Mutajen veya Üreme Sistemine Toksik (CMR) Kategori 1A veya 1B olarak sınıflandırılan maddeler.
Bu gruplarda yer alan firmaların tam kayıt dosyalarının hazırlanmasını ve gerekli veri paylaşımı süreçlerini öncelikli olarak değerlendirmesi gerekiyor.
31 Aralık 2028: Yıllık 100 Ton ve Üzeri Diğer Maddeler
2026 yılına ilişkin özel kriterlere girmeyen, yıllık 100 ton ve üzerinde üretilen veya ithal edilen diğer maddeler için son kayıt tarihi 31 Aralık 2028’dir.
Bu kapsamda firmaların teknik dosya hazırlıkları, ortak kayıt süreçleri ve veri gerekliliklerini ilgili son tarihten önce tamamlaması önemlidir.
31 Aralık 2030: Yıllık 1 Ton ve Üzeri Diğer Maddeler
Önceki kayıt tarihlerine tabi olmayan, yıllık 1 ton ve üzerinde üretilen veya ithal edilen diğer kimyasal maddeler için son kayıt tarihi 31 Aralık 2030 olarak belirlenmiştir.
Bu tarihe kadar firmaların kapsam dahilindeki maddelerine ilişkin kayıt yükümlülüklerini tamamlaması gerekiyor.
KKDİK Geçici Kayıt ile Tam Kayıt Arasındaki Fark Nedir?
Geçici kayıt ve tam kayıt, KKDİK kapsamında birbirinden farklı gereklilikleri ifade ediyor.
Geçici kayıt, firmaların belirlenmiş geçiş sürecinde kimyasal maddelerini KKS üzerinden kayıt altına almasına ve tam kayıt hazırlıklarını sürdürmesine yönelik bir mekanizmadır.
Tam kayıt ise ilgili madde için yönetmelik kapsamında gerekli teknik bilgilerin ve destekleyici verilerin sunulmasını içeren daha kapsamlı bir süreçtir.
Tam kayıt dosyalarında, ilgili gerekliliklere bağlı olarak aşağıdaki bilgiler önem taşıyabilir:
- Kimyasal maddenin tanımlanması ve bileşimi.
- Yıllık üretim veya ithalat tonajı.
- Maddenin sınıflandırılması ve etiketlenmesi.
- Fizikokimyasal özellikler.
- Toksikolojik ve ekotoksikolojik bilgiler.
- Tanımlanmış kullanım alanları ve maruziyet bilgileri.
- Gerekli durumlarda kimyasal güvenlik değerlendirmesi.
- Ortak kayıt ve veri paylaşımına ilişkin bilgiler.
Geçici kayıt numarasının bulunması, ilgili madde için tam kayıt dosyasının hazırlanması ve sunulması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
KKDİK Ortak Kayıt, Lider Firma ve Veri Paylaşımı Süreçleri
KKDİK tam kayıt aşamasında, aynı kimyasal maddeyi üreten veya ithal eden firmalar arasında veri paylaşımı ve ortak kayıt süreçleri önemli bir yer tutuyor.
Ortak kayıt yaklaşımı, aynı maddeye ilişkin bilimsel verilerin uygun biçimde paylaşılmasını ve gereksiz tekrarların önlenmesini amaçlıyor.
Bu süreçte firmaların aşağıdaki konuları değerlendirmesi gerekiyor:
Lider kayıt ettiren: Ortak kayıt kapsamında belirlenen lider firmanın kayıt dosyasına ilişkin görevleri ve başvuru durumu.
Veri paylaşımı: Aynı maddeye ilişkin mevcut çalışmaların ve teknik bilgilerin kullanılması.
Maliyet paylaşımı: Veri kullanım hakları ve ortak kayıt maliyetlerine ilişkin düzenlemeler.
Üye kayıt ettirenler: Ortak kayıt kapsamında yer alan firmaların kendilerine özgü bilgileri ve bireysel yükümlülükleri.
Teknik dosya hazırlığı: İlgili tonaj bandı ve zararlılık sınıflandırması için gerekli bilgilerin tamamlanması.
Bu süreçlerin zamanında yürütülmesi, tam kayıt dosyalarının hazırlanması açısından önem taşıyor.
Yabancı Üreticiler İçin KKDİK Tek Temsilci (Only Representative) Yükümlülükleri
Türkiye’ye kimyasal madde ihraç eden yabancı üreticiler açısından KKDİK kayıt yükümlülüklerinin hangi firma tarafından yerine getirildiğinin belirlenmesi önemlidir.
Yurt dışında yerleşik üreticiler, Türkiye’deki ithalatçılarının ilgili kayıt yükümlülüklerini karşılamak amacıyla Tek Temsilci (Only Representative – OR) atayabilir.
Tek Temsilci uygulamasında özellikle şu konular değerlendirilmelidir:
- Türkiye’ye ihraç edilen kimyasal maddelerin kayıt kapsamı.
- İlgili maddelerin yıllık toplam ithalat miktarları.
- Tek Temsilci tarafından kapsanan ithalatçılar.
- KKS üzerindeki kayıt ve dosya durumları.
- Tam kayıt takvimine ilişkin yükümlülükler.
- Tedarik zincirindeki güncel şirket ve ürün bilgilerinin doğruluğu.
Tek Temsilci atanması durumunda, temsilin kapsamı ve ithalatçı bilgilerinin doğru şekilde tanımlanması önem taşımaktadır.
KKDİK Kayıt Sürecinde Firmalar Nelere Dikkat Etmeli?
Geçici kayıt aşamasının tamamlanmasının ardından kimyasal madde üreticileri, ithalatçılar ve Tek Temsilciler için tam kayıt hazırlıkları daha fazla önem kazanıyor.
Firmaların aşağıdaki konuları gözden geçirmesi öneriliyor:
1. Kimyasal Madde Envanterinin Kontrol Edilmesi
Üretilen veya ithal edilen maddeler, CAS ve EC numaraları, yıllık tonajları ve zararlılık sınıflandırmalarıyla birlikte incelenmelidir.
2. KKS Kayıt Durumunun Doğrulanması
Geçici kayıt başvurularının tamamlanıp tamamlanmadığı, kayıt veya başvuru numaralarının durumu ve bekleyen işlemler kontrol edilmelidir.
3. Tam Kayıt Dosyalarının Hazırlanması
Kimyasal maddeler için gerekli teknik bilgiler, mevcut çalışmalar ve destekleyici belgeler gözden geçirilerek kayıt dosyası hazırlıklarına devam edilmelidir.
4. Ortak Kayıt Süreçlerinin Değerlendirilmesi
Lider firma, veri paylaşımı, maliyet paylaşımı ve üye kayıt ettiren yükümlülükleri takip edilmelidir.
5. Kayıt Ücretlerinin ve Başvuru Durumlarının Takibi
KKS üzerinden yapılan başvurulara ilişkin ödeme yükümlülükleri ve dosya inceleme durumları izlenmelidir.
6. Bakanlık Duyurularının Takip Edilmesi
Tonaj güncellemeleri, tam kayıt için ek süre başvuruları ve denetim uygulamalarına ilişkin yeni Bakanlık açıklamaları düzenli olarak kontrol edilmelidir.
KKDİK Kayıtlarının Tamamlanmaması Türkiye Pazarını Nasıl Etkileyebilir?
KKDİK kapsamında kayıt yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmemesi, kimyasal maddelerin Türkiye pazarına arzı açısından uyum riskleri oluşturabilir.
Bu durum özellikle kimyasal madde üreticileri, ithalatçılar ve Türkiye’ye ihracat yapan yabancı firmalar açısından önem taşır.
Kayıt yükümlülüklerinin ihlal edilmesi halinde ilgili mevzuat kapsamında idari yaptırımlar ve piyasaya arzla ilgili kısıtlamalar gündeme gelebilir.
Bu nedenle firmaların yalnızca geçici kayıt başvurularını değil, ilgili maddelerin kayıt statülerini, tonaj bilgilerini ve tam kayıt yükümlülüklerini birlikte değerlendirmesi gerekir.
KKDİK Tam Kayıt Döneminde Şirketleri Neler Bekliyor?
Türkiye’de KKDİK kapsamında 30 Eylül 2026 itibarıyla 42.000’in üzerinde kayıt başvurusunun gerçekleştirilmesi, kimyasal madde kayıt süreçlerinde önemli bir aşamaya ulaşıldığını gösteriyor.
Bakanlık tarafından açıklanan uygulamalar, KKS üzerinden kayıt işlemlerinin ve dosya güncellemelerinin devam edeceğini; buna karşılık tonaj güncellemeleri, ek süre başvuruları ve denetim süreçlerine ilişkin yeni açıklamaların takip edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Özellikle 31 Aralık 2026 tarihinde tam kayıt yükümlülüğü bulunan yüksek tonajlı ve belirli zararlılık sınıflarındaki maddeler, firmalar açısından öncelikli olarak değerlendirilmelidir.
Kimyasal madde üreticilerinin, ithalatçıların ve Tek Temsilcilerin tam kayıt dosyalarını, veri paylaşımı süreçlerini ve tedarik zinciri bilgilerini gözden geçirmesi; KKDİK mevzuatına uyumun sürdürülmesi ve Türkiye pazarına erişimin korunması açısından önem taşıyor.