Avrupa Birliği’nde tüketicileri yanıltıcı çevresel iddialara karşı korumayı amaçlayan yeni greenwashing kuralları, 27 Eylül 2026 tarihinde uygulanmaya başlayacak.
Directive (EU) 2024/825, diğer adıyla Empowering Consumers for the Green Transition Directive, çevresel iddialar, sürdürülebilirlik etiketleri ve ürünlerin çevresel performansına ilişkin ticari iletişimler konusunda daha sıkı kurallar getiriyor.
Direktif, mevcut Unfair Commercial Practices Directive 2005/29/EC ve Consumer Rights Directive 2011/83/EU üzerinde değişiklik yapıyor. Üye devletlerin gerekli ulusal mevzuatı 27 Mart 2026’ya kadar kabul etmesi ve yeni kuralları 27 Eylül 2026’dan itibaren uygulaması gerekiyor.
Yeni dönem özellikle kozmetik, kişisel bakım, moda, gıda, ambalaj ve tüketici ürünleri sektörlerinde kullanılan “green”, “eco”, “environmentally friendly”, “climate neutral” ve benzeri pazarlama ifadelerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli hale getiriyor.
Greenwashing Nedir?
Greenwashing, bir ürün, hizmet veya şirketin çevresel performansının gerçekte olduğundan daha olumlu gösterilmesi veya tüketicinin çevresel özellikler konusunda yanıltılması anlamına geliyor.
Directive (EU) 2024/825 kapsamında “environmental claim”, bir ürünün, ürün kategorisinin, markanın veya şirketin:
- çevre üzerinde olumlu veya sıfır etkiye sahip olduğunu,
- diğer ürünlerden daha az çevresel zarar oluşturduğunu,
- çevresel performansını zaman içinde geliştirdiğini
ifade eden veya ima eden ticari mesajları kapsıyor.
Bu tanım yalnızca yazılı ifadeleri değil; grafikler, semboller, etiketler, marka isimleri, ürün isimleri ve görsel iletişimleri de kapsayabiliyor.
“Green”, “Eco” ve “Environmentally Friendly” İddiaları Daha Sıkı Kontrol Edilecek
Yeni kuralların en önemli alanlarından biri generic environmental claims – genel çevresel iddialar.
Direktif, aşağıdaki gibi genel ifadelerin yeterli bir çevresel performans temeli olmadan kullanılmasını yasaklıyor:
- “environmentally friendly”
- “eco-friendly”
- “green”
- “ecological”
- “nature-friendly”
- “climate friendly”
- “carbon friendly”
- “biodegradable”
- “biobased”
Bu tür genel çevresel iddiaların kullanılabilmesi için iddianın dayandığı recognized excellent environmental performance – tanınmış üstün çevresel performansın gösterilebilmesi gerekiyor.
Ancak çevresel iddianın kapsamı aynı ambalaj, reklam veya online satış ekranında açık ve görünür şekilde spesifik hale getirilmişse, ifade otomatik olarak “generic claim” olarak değerlendirilmeyebilir.
Bir Ambalaj Özelliği Tüm Ürüne Genellenemeyecek
Yeni düzenleme, çevresel bir özelliğin yalnızca ürünün belirli bir parçasına ait olmasına rağmen ürünün tamamına aitmiş gibi sunulmasını da açık şekilde hedef alıyor.
Örneğin yalnızca ambalajı geri dönüştürülmüş materyalden üretilen bir kozmetik ürün için:
“Bu ürün geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmiştir”
gibi bütün ürünü kapsayan bir ifade kullanılması yanıltıcı olabilir.
Direktif, çevresel iddianın ürünün tamamı veya şirketin tamamı hakkında yapılmasını, söz konusu çevresel performans gerçekte yalnızca belirli bir bileşene veya faaliyet alanına aitse yasaklanan uygulamalar arasına ekliyor.
Kozmetik markaları açısından bu durum özellikle:
- ambalaj,
- kapak,
- şişe,
- refill sistemi,
- hammaddeler,
- üretim süreci
hakkında yapılan çevresel iddiaların kapsamının doğru belirtilmesini önemli hale getiriyor.
Sürdürülebilirlik Etiketlerinde Yeni Kurallar
Directive (EU) 2024/825, sustainability labels – sürdürülebilirlik etiketleri açısından da önemli değişiklikler getiriyor.
Bir sürdürülebilirlik etiketi:
- uygun bir certification scheme – sertifikasyon sistemine dayanmıyorsa veya
- bir kamu otoritesi tarafından oluşturulmamışsa
ürün üzerinde kullanılmaması gerekiyor.
Sertifikasyon sistemlerinin objektif izleme mekanizmasına sahip olması ve denetimin bağımsız üçüncü taraflar tarafından yürütülmesi bekleniyor.
Bu nedenle markaların kendi geliştirdikleri:
- “green choice”
- “eco approved”
- “sustainable product”
- “planet friendly”
gibi rozet veya ikonları kullanmadan önce bu işaretlerin hukuki statüsünü yeniden değerlendirmesi önem taşıyor.
Karbon Nötr ve İklim Nötr Ürün İddialarında Kritik Değişiklik
Yeni mevzuatın en dikkat çekici hükümlerinden biri karbon dengeleme – carbon offsetting temelli ürün iddialarıyla ilgili.
Bir ürünün sera gazı emisyonlarını ürünün kendi değer zincirinde gerçekten azaltmak yerine dışarıdaki karbon kredileri veya offset projeleriyle telafi ederek:
- “climate neutral”
- “carbon neutral”
- “CO2 neutral”
- “carbon positive”
- “climate net zero”
- “climate compensated”
- “reduced climate impact”
şeklinde pazarlanması yasaklanacak.
Direktifin yaklaşımı, ürünün çevresel etkisine ilişkin iddiaların ürünün gerçek yaşam döngüsü performansına dayanması gerektiği yönünde.
Şirketlerin karbon kredisi veya çevresel projelere yaptıkları yatırımlar hakkında iletişim kurması tamamen yasaklanmıyor. Ancak bu yatırımların doğrudan ürünün karbon nötr olduğu izlenimini yaratacak şekilde sunulmaması gerekiyor.
Kozmetik Sektörü Neden Özellikle Etkileniyor?
Kozmetik sektörü; ürün ambalajı, doğal içerikler, refill modelleri, geri dönüştürülebilir ambalaj ve sürdürülebilir üretim gibi çevresel mesajların yoğun kullanıldığı sektörlerden biri.
Yeni greenwashing kuralları nedeniyle kozmetik markalarının özellikle:
- ürün ambalajlarını,
- e-ticaret sayfalarını,
- marka web sitelerini,
- sosyal medya içeriklerini,
- reklam kampanyalarını,
- influencer iletişimlerini,
- mağaza içi iletişim materyallerini
gözden geçirmesi önem taşıyor.
“%99 Natural” veya “Natural Ingredients” İddiaları Yasaklanıyor mu?
Hayır. “Natural”, “99% natural” veya “natural ingredients” ifadeleri otomatik olarak yasaklanmıyor.
Bu tür iddialar öncelikle ürün bileşimi veya ürün özelliğine ilişkin iddialardır. Ancak kullanım şekline bağlı olarak çevresel üstünlük ima ediyorsa veya tüketicide ürünün çevre üzerinde daha olumlu etkiye sahip olduğu izlenimini yaratıyorsa greenwashing kuralları açısından değerlendirme konusu olabilir.
Örneğin:
“%99 natural ingredients”
ifadesi yeterli ve doğrulanabilir metodolojiyle destekleniyorsa farklı değerlendirilirken,
“%99 natural, therefore better for the planet”
gibi bir iletişim çevresel iddiaya dönüşebilir.
Bu nedenle kozmetik şirketlerinin iddianın yalnızca doğruluğunu değil, tüketicide yarattığı genel algıyı da değerlendirmesi gerekiyor.
“Vegan” ve “Clean Beauty” İddiaları Ne Olacak?
“Vegan” ifadesi de kendi başına otomatik olarak bir çevresel iddia değildir.
Ancak “vegan” ifadesi kullanılarak ürünün aynı zamanda:
- daha çevreci,
- daha sürdürülebilir,
- çevreye daha az zararlı
olduğu ima ediliyorsa, iletişim çevresel iddia kuralları kapsamında değerlendirilebilir.
Benzer şekilde “clean beauty” AB mevzuatında tek başına standartlaştırılmış bir çevresel iddia değildir.
Ancak clean, natural veya conscious gibi ifadeler çevresel üstünlük mesajlarıyla birlikte kullanılıyorsa tüketiciyi yanıltmama yükümlülüğü önem kazanıyor.
“Recyclable Packaging” İddiaları Nasıl Kullanılmalı?
“Recyclable packaging” gibi spesifik ifadeler genel çevresel iddialardan farklı değerlendirilebilir.
Ancak markanın:
- ambalajın hangi bölümünün geri dönüştürülebilir olduğunu,
- geri dönüştürülebilirliğin hangi koşullarda mümkün olduğunu,
- iddianın teknik olarak doğrulanabilir olup olmadığını
dikkate alması gerekiyor.
Örneğin yalnızca şişe geri dönüştürülebilir ancak pompa sistemi değilse:
“100% recyclable packaging”
ifadesi yanıltıcı olabilir.
Bunun yerine iddianın kapsamının açık şekilde belirtilmesi daha güvenli bir yaklaşım olabilir.
Kozmetik Şirketleri 27 Eylül 2026 Öncesinde Ne Yapmalı?
Kozmetik markalarının yeni kurallara hazırlık amacıyla kapsamlı bir environmental claims audit gerçekleştirmesi önem taşıyor.
Öncelikle:
- tüm çevresel iddiaların envanteri çıkarılmalı,
- ambalajlar incelenmeli,
- internet sitesi ve ürün sayfaları kontrol edilmeli,
- reklam ve sosyal medya içerikleri gözden geçirilmeli,
- sustainability label ve sembollerin dayanakları doğrulanmalı,
- çevresel iddiaları destekleyen teknik kanıtlar arşivlenmeli,
- ürünün sadece belirli bir bölümüne ait çevresel faydaların tüm ürüne genellenmediği kontrol edilmeli,
- carbon neutral ve climate neutral ifadelerinin offsetting’e dayanıp dayanmadığı analiz edilmeli.
Özellikle AB genelinde kullanılan çok dilli ambalajların güncellenmesi zaman alabildiğinden, claim review süreçlerinin son tarihe bırakılmaması önemli.
Eski Stoklar İçin Ne Olacak?
Avrupa Komisyonu, 2026 yılında old stock – eski stok ürünler konusunda da uygulama yaklaşımını açıklayan bilgiler yayımladı.
Tüketici Koruma İşbirliği ağı kapsamında yetkili otoriteler, 27 Eylül 2026’dan önce üretilmiş, sipariş edilmiş, dağıtılmış veya perakende raflarına yerleştirilmiş eski stoklar açısından geçiş sürecinde orantılı ve aşamalı bir enforcement yaklaşımının uygulanabileceğini belirtti.
Ancak şirketlerden yeni kurallara zamanında uyum sağlamak için iyi niyetli ve aktif adımlar atması bekleniyor.
Bu nedenle eski ambalaj stoklarına güvenerek yeni greenwashing gerekliliklerini ertelemek uygun bir strateji olmayabilir.
27 Eylül 2026 Kozmetik Markaları İçin Neden Kritik?
Yeni kurallar yalnızca belirli kelimeleri yasaklayan bir düzenleme değil.
Direktifin temel yaklaşımı şu:
Bir çevresel iddia spesifik, doğrulanabilir, doğru kapsamda ve tüketiciyi yanıltmayacak biçimde kullanılmalı.
Bu nedenle kozmetik şirketlerinin sürdürülebilirlik iletişimini artık yalnızca pazarlama ekiplerinin değil;
- regulatory affairs,
- legal,
- sustainability,
- packaging,
- marketing
ekiplerinin birlikte değerlendirmesi giderek daha önemli hale geliyor.
27 Eylül 2026 itibarıyla AB’de kullanılan çevresel mesajların yalnızca yaratıcı veya pazarlama açısından etkili olması yeterli olmayacak; aynı zamanda kanıtlanabilir ve hukuken savunulabilir olması gerekecek.