Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA), REACH Tüzüğü’nün 117(3). maddesi kapsamında hazırlanan ve hayvan testlerine alternatif yöntemlerin kullanımını değerlendiren altıncı raporunu yayımladı. Raporda, 2008 ile Temmuz 2025 döneminde REACH kayıtlarında kullanılan alternatif yaklaşımlar incelenerek, kimyasal güvenlik değerlendirmelerinde hayvan kullanımını azaltmaya yönelik kaydedilen ilerleme ortaya konuldu.
Rapora göre, benzer maddelerden veri aktarımı (read-across), nicel yapı-etki ilişkisi modelleri (QSAR), kanıt ağırlığı yaklaşımı ve veri muafiyeti gibi uyarlama yöntemleri, yeni deneysel çalışmalardan daha yaygın şekilde kullanılmaya devam ediyor. Özellikle read-across yaklaşımı, REACH kayıt dosyalarında en sık kullanılan alternatif yöntem olarak öne çıkıyor.
ECHA ayrıca, kayıt dosyalarında yer alan deneysel verilerin önemli bir bölümünün REACH’in yürürlüğe girmesinden önce oluşturulan mevcut çalışmalardan elde edildiğini belirtti. Bu durum, sektörde mevcut verilerin daha etkin kullanılması ve gereksiz hayvan testlerinin önlenmesi yönündeki çabaların sürdüğünü gösteriyor.
Raporda, deri aşındırıcılığı ve tahrişi, ciddi göz hasarı ve göz tahrişi ile deri hassaslaştırıcılığı gibi toksikolojik sonlanım noktalarında in vitro yöntemlerin artık yaygın şekilde kullanıldığı vurgulanıyor. 2022-2025 döneminde bu alanlarda üretilen yeni verilerin büyük kısmı hayvan kullanılmayan yöntemlerle elde edildi. Buna karşın tekrarlı doz toksisitesi, kanserojenite ve üreme toksisitesi gibi daha karmaşık etkilerin değerlendirilmesinde bilimsel ve düzenleyici zorlukların devam ettiği belirtiliyor.
Rapora göre yeni kimyasal madde kayıtlarının sayısı önceki raporlama dönemlerine kıyasla azalmış durumda. Yeni kayıtların büyük bölümü düşük tonaj aralıklarındaki maddelerden oluşurken, bu durum ek deneysel veri ihtiyacının da azalmasına katkı sağlıyor.
ECHA ve Avrupa Komisyonu, uzun vadede kimyasal güvenlik değerlendirmelerinde hayvan testlerinin tamamen ortadan kaldırılmasını hedefliyor. Bu doğrultuda Yeni Yaklaşım Metodolojileri (New Approach Methodologies – NAMs) olarak adlandırılan alternatif yöntemlerin doğrulanması, standartlaştırılması ve düzenleyici kabulünün artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Raporda, bu yöntemlerin giderek daha fazla önem kazandığı belirtilirken, karmaşık toksikolojik etkilerin tamamen hayvansız yöntemlerle değerlendirilebilmesi için daha fazla bilimsel gelişmeye ihtiyaç duyulduğu ifade ediliyor.