Avrupa Komisyonu, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR – Regulation (EU) 2025/40) kapsamında ambalaj üreticilerinin kayıt ve raporlama süreçlerini AB genelinde uyumlaştırmayı amaçlayan yeni bir uygulama tüzüğü taslağını kamu istişaresine açtı.
Yeni düzenleme ile PPWR üretici kayıtlarının, Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) bilgilerinin ve piyasaya arz edilen ambalaj miktarlarına ilişkin verilerin Avrupa Birliği genelinde daha standart, dijital ve karşılaştırılabilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
PPWR, 11 Şubat 2025 tarihinde yürürlüğe girmiş olup hükümlerinin büyük bölümü 12 Ağustos 2026 tarihinden itibaren uygulanmaya başlamıştır.
PPWR Kapsamında Üretici Kayıt Gereklilikleri
Taslağın Ek I bölümünde, üreticilerin ulusal üretici kayıt sistemlerine sunması gereken bilgiler için ortak bir format öngörülüyor.
Üreticiler, üretici sorumluluk kuruluşları (Producer Responsibility Organisation – PRO) veya ilgili durumlarda yetkilendirilmiş temsilciler tarafından aşağıdaki bilgilerin sağlanması gerekecek:
| Bölüm | İçerik |
| Bölüm A | Üreticinin adı, yasal statüsü, adresi, vergi/KDV numarası, marka isimleri ve iletişim bilgileri |
| Bölüm B | Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) yükümlülüklerinin nasıl yerine getirildiği; bireysel uyum veya PRO aracılığıyla uyum ve ilgili yetkilendirme belgeleri |
| Bölüm C | PRO tarafından düzenlenen uygunluk sertifikası |
| Bölüm D | AB dışındaki üreticiler için yetkilendirilmiş temsilci bilgileri |
PPWR kapsamında üreticilerin ulusal kayıtlara kayıt olması ve kayıt ile raporlama formatlarının Komisyon tarafından uyumlaştırılması Regulation (EU) 2025/40 kapsamında öngörülüyor.
Kayıt Sistemlerinde Dijitalleşme Öne Çıkıyor
Taslak düzenlemenin önemli unsurlarından biri, üretici kayıt süreçlerinin daha fazla dijitalleştirilmesi.
Önerilen sisteme göre:
- Kayıt bilgilerinin elektronik formatta sunulması gerekecek.
- Sistemlerin otomatik veri işleme ve toplu doğrulama süreçlerini desteklemesi beklenecek.
- Bir üye devlette birden fazla ambalaj atığı yönetim sistemi bulunması durumunda ilgili sistemler için ayrı kayıt gereklilikleri uygulanabilecek.
Bu yaklaşım, AB genelindeki farklı üretici kayıt sistemlerinin daha standart bir veri yapısına kavuşmasını ve ambalaj uyumluluğu bilgilerinin daha kolay karşılaştırılmasını amaçlıyor.
PPWR Raporlama Gereklilikleri Neler?
Taslağın Ek II bölümü, ambalaj üreticilerinin piyasaya arz ettikleri ambalaj miktarları ve ambalaj atıklarının yönetimine ilişkin yıllık raporlama yükümlülüklerini düzenliyor.
| Bölüm | Uygulanabilirlik | Raporlanacak İçerik |
| Bölüm A | Yılda ≥10 ton ambalaj piyasaya arz eden üreticiler | Cam, kağıt/karton, metal, plastik, ahşap, tekstil vb. malzeme bazında detaylı ağırlık raporlaması |
| Bölüm B | Yılda <10 ton ambalaj piyasaya arz eden üreticiler | Basitleştirilmiş malzeme kategorileriyle raporlama |
| Bölüm C | İlgili tüm taraflar | Ayrı toplanan tek kullanımlık plastik içecek şişeleri ve metal içecek kapları miktarları |
| Bölüm D | İlgili tüm taraflar | Üye devlette toplanan ambalaj atıkları miktarı |
| Bölüm E | İlgili tüm taraflar | AB içinde bertaraf edilen, geri kazanılan ve geri dönüştürülen ambalaj atıkları |
| Bölüm F | İlgili tüm taraflar | AB dışında bertaraf edilen, geri kazanılan ve geri dönüştürülen ambalaj atıkları |
Raporlamanın kapsamı, üreticinin yıllık piyasaya arz ettiği ambalaj miktarına göre farklılaşacak.
Kompozit Ambalajlar Nasıl Raporlanacak?
Taslak düzenleme, birden fazla malzemeden oluşan kompozit ambalajların raporlanmasına ilişkin de özel kurallar içeriyor.
Kompozit ambalajların, ağırlık bakımından baskın olan ana malzeme kategorisi altında sınıflandırılması öngörülürken, ambalajı oluşturan diğer bileşen malzemelerin ağırlıklarının da ayrıca bildirilmesi gerekecek.
Bu nedenle şirketlerin yalnızca toplam ambalaj ağırlığını değil, ambalaj yapısındaki farklı malzemelerin dağılımını da takip edebilecek veri altyapıları oluşturması önem kazanıyor.
Teknik Dosya ve Dijital Ürün Pasaportu Kullanılabilecek
Raporlanan ambalaj verilerinin ürünün teknik dosyasına veya eşdeğer nitelikteki ayrıntılı ürün açıklamalarına dayanması öngörülüyor.
Ayrıca ürün için bir Dijital Ürün Pasaportu (Digital Product Passport – DPP) mevcut olması halinde, kayıt işlemleri sırasında DPP içerisinde yer alan bilgilerden yararlanılabilecek.
Bu yaklaşım, PPWR kapsamında ürün ve ambalaj verilerinin dijital ortamda daha kolay doğrulanmasını ve farklı uyumluluk sistemleri arasında kullanılabilmesini destekliyor.
AB Dışındaki Üreticiler İçin Yetkilendirilmiş Temsilci Gereklilikleri
Taslak, AB dışında yerleşik olup Avrupa Birliği pazarına ambalajlı ürün sunan şirketler açısından da önem taşıyor.
Bu firmaların, uygulanabilir olduğu durumlarda yetkilendirilmiş temsilci düzenlemelerini ve faaliyet gösterdikleri üye devletlerdeki üretici kayıt yükümlülüklerini değerlendirmeleri gerekecek.
Özellikle birden fazla AB ülkesinde satış yapan şirketler açısından ülke bazında ambalaj hacimlerinin ve EPR yükümlülüklerinin ayrı ayrı takip edilmesi önem kazanıyor.
PPWR İçin Şirketler Hangi Hazırlıkları Yapmalı?
PPWR artık uygulama dönemine girdiğinden, şirketlerin nihai uygulama düzenlemelerinin yayımlanmasını beklemeden veri ve uyumluluk altyapılarını değerlendirmeleri faydalı olacaktır. Avrupa Komisyonu da PPWR uygulamasını desteklemek üzere rehberler ve ikincil düzenlemeler üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
Şirketlerin özellikle:
- AB ülkeleri bazında piyasaya arz ettikleri ambalaj miktarlarını belirlemesi,
- Ambalajları malzeme türlerine göre sınıflandırması,
- EPR ve PRO üyeliklerini kontrol etmesi,
- Üretici kayıt bilgilerini güncellemesi,
- AB dışındaki şirketler için yetkilendirilmiş temsilci gerekliliklerini değerlendirmesi,
- Teknik dosya ve ambalaj verilerinin raporlama için yeterli olup olmadığını incelemesi,
- Yıllık PPWR raporlamasına uygun veri toplama süreçleri oluşturması
önem taşıyor.
Yeni uyumlaştırılmış kayıt ve raporlama sistemi, PPWR kapsamında faaliyet gösteren şirketlerin ambalaj verilerini daha ayrıntılı ve standart biçimde yönetmesini gerektirecek. Bu nedenle üreticilerin PPWR kayıt, EPR ve ambalaj raporlama süreçlerini erkenden gözden geçirmeleri kritik önem taşıyor.